nieuws / Biologische teler ontvangt rode kaart op ongelijk speelveld

« terug naar overzicht

Biologische telers worden in toenemende mate in hun kansen en mogelijkheden achtergesteld ten opzichte van de gangbare landbouw.

Aardappelziekte
Neem de bestrijding van de aardappelschimmelziekte phytophthora. Gangbare boeren hebben hun spuitschema's en kunnen vandaag de dag kiezen uit 44 middelen met 13 verschillende werkzame stoffen. Een cocktail mag ook, vaak komt toch pas veel later aan het licht hoe funest deze was voor het water, de natuur en uiteindelijk ook de mens.

De biologische boer wil samenwerken met de natuur. Hij zorgt ervoor dat de aardappelplant een relatie heeft met het bodemleven, de biodiversiteit en de omgeving met akerranden. Helaas wordt het steeds moeilijker om een aardappelplant deze noodzakelijke basis te bieden.

Gele kaart
Extreme regenval en hevige temperatuurswisselingen, een patroon dat door klimaatverandering steeds vaker voorkomt, zorgen voor geworstel op het platteland. De ontwikkeling en verspreiding van de aardappelziekte phytophthora is één van de symptomen.

Afgelopen week kreeg ons bedrijf vanwege deze schimmelziekte een gele kaart met de dreiging dat als we de planten niet onmiddellijk zouden verwijderen er een rode kaart op zou volgen. De Nederlandse Algemene Keuringsdienst, ook wel NAK, handelt hiermee 'naar de letter der wet', zo verklaren zij. Is er ergens een zogenaamde brandhaard, vernietig deze.     

nakauto
De NAK voert controle uit op phytophtora 

Zwart-wit
Ogenschijnlijk lijkt het een voetbalspel waarbij een gele of rode kaart voor gerechtigheid in het veld zorgt. Maar is het wel zo rechtvaardig? Wij moeten ons gewas vernietigen en hebben een schadepost van tienduizenden euro's.

Een paar dagen respijt, om bij aanhoudend mooi weer de plant nog de mogelijkheid te geven zich wat te herstellen is er niet, noch de mogelijkheid tot een gesprek over teeltplanning (wij zetten onze aardappelplanten doorgaans nooit naast gangbare aardappels, maar door de nattigheid veranderden alle planningen), de mate van besmetting en het daadwerkelijke risico dat het overslaat naar aangrenzende percelen, waar wel wordt gespoten.

De Lepelaar kiest veelal voor robuuste rassen waar phytophthora minder vat op heeft en nog belangrijker: de knol niet wordt aangetast. De NAK heeft geen mening over het samenspel met de natuur of het hervinden van evenwicht.

Fijnzinnige landbouw
Mijn boek: Op weg naar een fijnzinnige landbouw staat haaks op de reflex die op het platteland heerst - vooral in slechte teeltjaren - waarbij de kast chemische middelen weer direct volledig opengaat om te redden wat er te redden valt. En iedereen speelt het aloude spel.

overlegaardappelveld
NAK medewerker (links), Jan Schrijver (midden) en Joris Kollewijn (rechts) bekijken de besmetting in het aardappelveld; een groot deel van de planten hebben we dan al weggebrand.

Beklaagdenbank
Klopt het wel dat wij in de beklaagdenbank zitten, dat ons een rode kaart met boete in het vooruitzicht wordt gesteld? Zijn wij degenen die onze gewassen moeten verwijderen of groenbuffers moeten aanleggen om te zorgen dat onze landburen kunnen blijven doen wat ze doen?

De groei van de biologische landbouw in Nederland zal op deze manier uitblijven. Om in voetbaltermen te spreken: het speelveld is al ongelijk verdeeld, als er dan ook direct met rode kaarten wordt gewapperd is de lol van het spelletje er wel een beetje van af.

Jan Schrijver, oprichter van biodynamisch groenteteeltbedrijf De Lepelaar (sinds 1971)  

checkgebrandeplanten

Joris Kollewijn (links) en Jan Schrijver (rechts) checken hoeveel knolletjes er onder de weggebrande planten zitten

gebrandepant

De aardappelplant nadat de bladeren zijn weggebrand (de enige methode voor biologische telers om verspreiding van de aardappelziekte te stoppen)