nieuws en agenda / Hulde aan de mensen van kweker Jongerius!

Wat er bij plantenkwekerij Jongerius gebeurde...
Stel je voor, je gaat op maandagochtend naar je werk en de stroom blijkt afgesloten. Alle computers staan op zwart en niemand weet wat er aan de hand is. En nog erger: de aanpalende 20 hectare aan kassen staan vol met kwetsbare plantjes die niet meer kunnen worden verwarmd of beregend (je hebt stroom nodig voor de waterpomp) en dus zullen verpieteren. Dit plantgoed is in sommige gevallen zelfs al betaald dus er zijn telers die voor tienduizenden euro's worden gedupeerd. Wat doe je dan?

Dit is wat de medewerkers van biologische plantenkwekerij Jongerius op 3 november overkwam. Gelukkig besloten ze in alle hectiek om de afnemers te gaan bellen. Ook wij kregen een telefoontje van onze vertegenwoordiger met een kort verslag van hoe ze het kantoor hadden aangetroffen maar dat ze het verder ook niet wisten. Vol ongeloof werd dit bericht bij ons in 't Rijpje aan de kantinetafel besproken. We doen al veertig jaar zaken met de kweker uit Houten en hadden wel in de gaten dat Jongerius worstelde  met haar fijnmazige (en daardoor te dure) processen. Er ging steeds vaker iets fout. Maar dat het tot zo'n plotselinge stop moest komen... Waarom? En waarom geen bericht van de directeur of eigenaar met een verklaring? Je laat het toch niet aan je personeel over om deze boodschap te brengen?   

 
Kwetsbare positie biologisch
We zijn inmiddels bijna een maand driftig telefoneren, speculeren en reddingsoperaties opzettend verder. Niemand heeft nog chocola kunnen maken van wat er aan de hand is. De bedrijfsleiding is nauwelijks bereikbaar en ook de eigenaar hult zich in stilzwijgen. 

Jongerius levert 80% van het biologisch plantgoed in Nederland. Een kwetsbare positie voor telers en de rest van de keten, absoluut. Ook wij hebben de afgelopen jaren meer aanvoerlijnen proberen op te zetten maar kwamen eigenlijk aldoor weer bij Jongerius 'terug' omdat de alternatieve bedrijven failliet gingen of in het geval van gangbare bedrijven de biologische tak na een paar jaar weer te stoppen. Te veel werk, te kostenintensief, te kleine markt is dan de verklaring in een notendop. 

Wanneer wij mensen vertellen over ons bedrijf stippen we altijd het onderwerp aan: het wordt voor biologische (en helemaal biodynamische) telers steeds moeilijker om aan goede zaden en planten te komen. In jargon noemen we het 'uitgangsmateriaal' en het is cruciaal voor wat er uiteindelijk in de schappen van de winkels ligt. Wij zien biologische pootgoedtelers stoppen en ook de zaadbedrijven ontwikkelen per saldo steeds minder biologische rassen en zijn steeds minder bereid kleine partijtje uit te leveren. En hoewel De Lepelaar voor biodynamische begrippen geen klein bedrijf is, zijn we dat voor hen wel. Soms moeten we echt soebatten voor een paar zakken zaad.      

Telen is topsport
Waarom dan niet zelf zaad winnen en opkweken? Het klinkt heel gemakkelijk maar wie al eens bij een zaadbedrijf of plantenkweker op bezoek is geweest kan meteen inschatten dat dit een specialisatie is die je er niet zomaar even bij pakt. Een chirurg maakt ook niet zijn eigen operatie-instrumentarium. Een ander aspect is de teeltplanning. Op dit moment worden de gewassen voor het voorjaar opgekweekt, in een verwarmde kas. In veel gevallen heeft een teler nog een andere teelt staan en wordt de planting in het voorjaar gedaan. 

Er zijn initiatieven (zoals bij Odin) om samen met telers biologische, zogenaamde zaadvaste rassen te kweken. Wij doen hier met veel plezier aan mee. Maar de praktijk is weerbarstig en het is veel beter als wij onze volle energie kunnen richten op het telen. Nog vers in het geheugen is teeltjaar 2024 waarin we onze landerijen niet op konden vanwege de aanhoudende regen, de planten die te lang in de cel stonden, te laat in de grond gingen, de zeer matige oogst, de tegenvallende kwaliteit enzovoorts. We hebbende omzet van het teeltbedrijf met ruim 30% zien kelderen.        

De menselijke maat, hoera!
En dan is het dinsdag 18 november en staat daar ineens een vrachtwagen van Jongerius op ons pad. We kunnen het bijna niet geloven! De medewerkers hebben een pallet veldsla voor ons 'gered' en zijn ook nog zo assertief om het te komen brengen. Wat geweldig! We ontvangen de chauffeur - die ons bedrijf ook al dertig jaar bezoekt -  hartelijk en herhalen wel tien keer hoe erg we het op prijs stellen dat hij en zijn collega's gewoon doorwerken. In de kassen hebben de mensen van Jongerius de planten zelfs handmatig water gegeven. We leven met ze mee en prijzen hun inzet!

In het oog van de storm zijn mensen de basis, zo blijkt maar weer. Zo heeft een grote teler de salarissen van de overgebleven Jongerius medewerkers zeker gesteld,  heeft de directeur van Udea direct de auto gepakt om samen met een klein team de mogelijkheid van een doorstart te verkennen en is er een oproep geweest voor een kapitaalinjectie om samen Jongerius in coöperatievorm voort te zetten. En verder zijn alle telers samen gaan werken om te kijken wie er op de korte- en wie op de lange termijn het plantgoed kan leveren. Hectiek alom , maar ook heel veel mooie initiatieven en samenwerking.

Ondertussen kijken we met argusogen naar wat er in Houten gebeurt. Donderdagmiddag (20 november) stond ineens de hele inboedel van Jongerius te koop. Een van de schuldeisers zou dit (al eerder?) in gang hebben gezet. Op vrijdag kregen alle bezoekers van de executieverkoop via een briefje op de deur de mededeling dat de verkoop van de inventaris, op de auto's en vrachtwagens na, weer was ingetrokken. Zijn er dan toch nog goede krachten die een faillissement kunnen voorkomen? 

Zaai- en plantdag, houd de website in de gaten! 
Zelf hopen we dat er een oplossing voor de middellange termijn komt voor Jongerius. De voortekenen zijn niet goed, want er is erg veel onbekend en zonder eigenaar die verantwoordelijkheid neemt lijken bepaalde problemen onoplosbaar. Op de korte termijn (kijkend naar het voorjaar) richten we ons op een handvol alternatieve aanleveringen. 

En wanneer de nood aan de man is gaan we voor de hele kleine teelten in de kas toch maar zelf aan de knoppen zitten. Dus houd onze berichtgeving in de gaten. We denken eraan een zaaidag/dagen bij De Lepelaar te organiseren. Dit wordt een gezellige dag om verhalen te delen, de aandacht voor de biologische sector te vragen en de handen uit de mouwen te steken. Wanneer u tips heeft die bij kunnen dragen aan deze dag, dan houden we ons aanbevolen (bericht via info@delepelaar.com).     

Wanneer er weer nieuws is zullen wij het op onze website melden.